The Exploration Company pozyskuje 450 mln dolarów na komercyjną alternatywę dla SpaceX

Europejska spółka The Exploration Company zamknęła rundę Series C o wartości 450 mln USD, zwiększając łączny kapitał do 680 mln USD na rozwój wielorazowego transportu kosmicznego. Pozyskane środki pozwolą przetestować kapsułę cargo Nyx oraz skalować silnik rakietowy Storm o ciągu 180 ton. Dla europejskiego sektora technologicznego i obronnego oznacza to budowę niezależnej infrastruktury logistycznej w orbicie okołoziemskiej przed planowanym wycofaniem stacji ISS.

Skala finansowania i budowa niezależnego łańcucha dostaw

Runda Series C o wartości 450 mln USD reprezentuje największe pozyskanie kapitału w historii europejskiego sektora technologii kosmicznych. Inwestycja ma na celu wyeliminowanie stuprocentowej zależności państw europejskich oraz komercyjnych operatorów od amerykańskich systemów logistycznych SpaceX Cargo Dragon w dostawach na niską orbitę ziemską.

Runda finansowania została współprowadzona przez fundusze Bessemer Venture Partners, Atomico oraz Scaleup Europe Fund (zarządzany przez grupę EQT), przy współudziale dotychczasowych inwestorów: Balderton, Plural, Cherry oraz Red River West. Przedstawiciel Bessemer, Alex Ferrara, dołączył do rady dyrektorów spółki. Nowy kapitał podnosi łączną kwotę pozyskaną przez The Exploration Company (TEC) od momentu założenia w 2021 r. do około 680 mln USD. Transakcja stanowi również największą rundę finansową pozyskaną w Unii Europejskiej przez firmę prowadzoną przez kobietę – założycielkę i CEO Hélène Huby.

Wdrożenie własnego systemu transportu orbitalnego ma kluczowe znaczenie strategiczne dla państw UE, które obecnie w pełni polegają na zagranicznych podmiotach. Zgłoszony portfel zamówień i zobowiązań TEC przekroczył 2 mld USD. Więcej niż 90% wartości komercyjnej pochodzi od prywatnych deweloperów stacji kosmicznych, takich jak Axiom Space, Vast oraz Starlab. Część instytucjonalną zabezpieczają kontrakty z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA) w ramach inicjatywy LEO Cargo Return Service (LCRS) / ALADDIN o wartości do 420 mln EUR na kontrakt, wsparte premią do 50 mln EUR za wykorzystanie europejskich rakiet nośnych, a także umowa Space Act Agreement podpisana z NASA.

• Łączny pozyskany kapitał: 680 mln USD
• Ostatnia wycena rynkowa (szacunki): 2 mld USD
• Portfel kontraktów i zobowiązań: >2 mld USD
• Główni klienci komercyjni: Axiom Space, Vast, Starlab
• Główny partner publiczny: European Space Agency (ESA)

Architektura techniczna kapsuły Nyx i silnika Storm

Budowa wielorazowego systemu transportowego wymaga połączenia hermetycznych przedziałów ładunkowych z zaawansowaną termodynamiką powrotu atmosferycznego i napędem wielokrotnego użytku. Projekt Nyx oraz silnika Storm ma zapewnić pełną autonomię operacyjną w dostarczaniu i odzyskiwaniu ładunków eksperymentalnych z orbity bez polegania na zewnętrznych dostawcach technologii.

Głównym produktem TEC jest kapsuła Nyx Earth o średnicy 4 m i wysokości 7 m (wraz z modułem serwisowym). Konstrukcja została zaprojektowana tak, aby dostarczać do 2600 kg ładunku ciśnieniowego na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) oraz sprowadzać na Ziemię do 3000 kg ładunku powrotnego. Pojazd ma wytrzymać do 10 lotów operacyjnych. Równolegle spółka przeznacza większość środków z rundy Series C na rozwój silnika Storm – wielorazowej jednostki w obiegu zamkniętym (full-flow staged combustion), zasilanej ciekłym tlenem i biometanem, generującej ciąg 180 ton na poziomie morza. Silnik ma stanowić fundament napędowy dla przyszłej europejskiej rakiety nośnej zdolnej wynieść do 40 ton na orbitę LEO.

Dla zespołów technicznych projektujących ładunki i aparaturę badawczą (np. w sektorach biotechnologii, chemii i inżynierii materiałowej) kluczowe są specyfikacje interfejsów ładunku Nyx:

1. Przedział ciśnieniowy (Pressurized): Utrzymuje stałe ciśnienie 1 bar, przeznaczony dla eksperymentów wrażliwych na warunki środowiskowe.
2. Przedział nieciśnieniowy (Unpressurized): Wentylowany przedział wystawiony na próżnię kosmiczną, z tempo dekompresji podczas startu od -3 kPa/s do -5 kPa/s.
3. Specyfikacja gabarytowa: Objętość ładunku nie może przekraczać 1 dm³/kg w sekcji ciśnieniowej i 0,75 dm³/kg w sekcji nieciśnieniowej, przy maksymalnej wysokości obudowy 200 mm.
4. Zasilanie i komunikacja: Standardowe zasilanie 28V DC (izolacja galwaniczna min. 1 MΩ), maksymalny pobór mocy szczytowej 84 W (średnio 1 W/kg). Zabronione jest stosowanie wewnętrznych baterii w ładunkach. Komunikacja odbywa się przez pokładowy serwer Payload Interface Unit z magistralą Ethernet oraz protokołami IP/JSON. Obowiązuje całkowity zakaz emisji fal radiowych (RF) z ładunku.

Ryzyka operacyjne i dojrzałość technologiczna

Wdrażanie zaawansowanych systemów kosmicznych niesie ze sobą wysokie ryzyko techniczne związane z bezbłędną realizacją odzysku ładunku oraz dokowania orbitalnego. Dotychczasowe próby wykazały luki w dojrzałości operacyjnej, co wymusza na inwestorach i klientach dokładną weryfikację gotowości technologicznej pojazdu przed powierzeniem krytycznych ładunków badawczych.

Mimo szybkiego tempa prac inżynieryjnych i zatrudnienia ponad 450 pracowników, TEC nie wykonało jeszcze pełnej, udanej misji powrotnej z dostarczeniem ładunku klienta na Ziemię. W 2024 r. odbył się lot demonstracyjny Mission Possible kapsuły o masie 1,6 t i średnicy 2,5 m na rakiecie Falcon 9. Kapsuła pomyślnie zrealizowała manewr kontrolowanego wejścia w atmosferę (controlled re-entry), jednak awaria systemu spadochronowego podczas finałowej fazy lądowania doprowadziła do uderzenia w ocean i utraty wszystkich 300 kg ładunków badawczych należących do klientów. Wcześniejszy mikro-demonstrator Bikini uległ zniszczeniu na skutek awarii drugiego stopnia rakiety Ariane 6.

W odpowiedzi na te zdarzenia spółka przeprowadziła zrzuty wodne modeli w skali 1:4 oraz udany test zrzutu spadochronowego (parachute drop test) z przekazaniem obciążenia ze spadochronu wyciągowego na główny. Kapsuła Nyx pomyślnie przeszła również Fazę 1 Przeglądu Bezpieczeństwa ISS przeprowadzonego wspólnie przez NASA i ESA. Faza 2 przeglądu zaplanowana jest na 2026 r., natomiast pełna misja demonstracyjna z dokowaniem do ISS przewidywana jest na rok 2028.

Ryzyko komercyjne wiąże się także z harmonogramami klientów. Portfel zamówień 2 mld USD opiera się w głównej mierze na prywatnych stacjach kosmicznych, które same nie zostały jeszcze wyniesione na orbitę. Jeżeli projekty Axiom, Vast czy Starlab zaliczą opóźnienia, flota Nyx może napotkać deficyt docelowych punktów dokowania.

Porównanie europejskich dostawców technologii orbitalnych

Rynek europejskiego sektora space tech podzielony jest między dojrzałych operatorów z realnymi przychodami a spółki budujące kapitałochłonną infrastrukturę transportową. Zrozumienie różnic w dojrzałości operacyjnej, przychodach oraz ryzyku technologicznym poszczególnych dostawców jest kluczowe dla prawidłowego szacowania ryzyka w projektach badawczych i przemysłowych.

Poniższa tabela zestawia kluczowe podmioty europejskiego rynku kosmicznego pod kątem dojrzałości operacyjnej i wskaźników finansowych:

W zestawieniu rynkowym ICEYE pozostaje najbardziej dojrzałą europejską firmą kosmiczną z generowaną gotówką operacyjną rzędu >130 mln EUR. TEC zajmuje natomiast pozycję lidera w segmencie pojazdów powrotnych o dużej ładowności, stanowiąc jedyną bezpośrednią europejską przeciwwagę dla kapsuły SpaceX Cargo Dragon.

Wnioski praktyczne i rekomendacje

• Zweryfikuj specyfikację projektową planowanych urządzeń badawczych pod kątem dopuszczalnej objętości i masy określonych w wytycznych Nyx Payload User’s Guide (maksymalnie 1 dm³/kg dla bay ciśnieniowego i 0,75 dm³/kg dla nieciśnieniowego, wysokie częstotliwości własne powyżej 165 Hz oraz brak wewnętrznych baterii).
• Skonfiguruj moduły elektroniczne aparatury pod standardowe zasilanie 28V DC z wymaganą izolacją galwaniczną minimum 1 MΩ oraz przygotuj oprogramowanie ładunku do komunikacji z pokładowym serwerem za pośrednictwem sieci Ethernet przy użyciu formatu JSON.
• Zmierz odporność obudów i komponentów na środowisko wibracyjne (poziom losowych wibracji 12.6 grms w sekcji hermetycznej i 14.1 grms w niehermetycznej) oraz uderzenia udarowe fali rozdzielenia fairingu (SRS 1300 g przy 1000–10000 Hz).
• Wdróż plan zarządzania ryzykiem opóźnień w łańcuchu dostaw mikrograwitacyjnych. Ze względu na harmonogram celujący w pierwszą misję dokowania do ISS w 2028 r., kluczowe projekty wymagające pewnego odzysku próbek w latach 2025–2027 należy równolegle kontraktować na funkcjonujących nośnikach alternatywnych.

Źródła

• Is The Exploration Company Europe’s best space startup? – New Market Pitch
• LEO Cargo Return Service – Wikipedia
• Payload User’s Guide – Nyx Mission Possible – V2 | The Space Impact
• Space tech in Europe – Dealroom
• The Exploration Company Nabs $450 Million to Challenge SpaceX – Ground News
• The Exploration Company Raises $450 Million in Series C Funding – European Spaceflight
• The Exploration Company raises $450M Series C to scale reusable space transport – Tech.eu
• The Exploration Company raises $450M to build Europe’s answer to SpaceX